Artykuły biznesowe, finansowe, z ekonomii. Szukasz szkolenia biznesowego ?

Ryzyka fundamentalne i partykularne

Ryzyko fundamentalne – ma wpływ na dużą liczbę jednostek lub całe społeczeństwa. Głównych źródeł tego rodzaju ryzyk należy upatrywać w przyczynach ekonomicznych, społecznych i politycznych. Mogą też one być rezultatem zjawisk fizycznych, a w szczególności sił przyrody. Tak więc jednostka jest praktycznie bezradna wobec źródeł tych ryzyk i samych ryzyk fundamentalnych, które w konsekwencji dotykają całe społeczeństwa. Jednostka staje się ich pośrednim adresatem. Przykładami ryzyka fundamentalnego są: trzęsienia ziemi, huragany, powodzie, wojny, rozruchy społeczne, inflacja, recesja z wysokim bezrobociem itp.

Ryzyko partykularne – powoduje straty w interesach indywidualnych jednostki. Źródła tych ryzyk wiążą się z aktywnością jednostki (rabunek, podpalenie itp.) bądź powstają z przyczyn niezależnych od jednostki (pożar w wyniku samozapłonu, uderzenie pioruna itp.).

Jak można zauważyć, podział na ryzyko fundamentalne i partykularne odnosi się przede wszystkim do różnic w źródle (geneza danego ryzyka) oraz skutkach realizacji tego ryzyka (kryterium jakościowe i ilościowe).

Ryzyko czyste (pure risk) – zrealizowanie się ryzyka tego rodzaju powoduje stratę, zaś niezrealizowanie się nie przynosi żadnych korzyści majątkowych. Twierdzi się, że są to ryzyka istniejące z natury rzeczy. Wykorzystując stosowany w schematach blokowych (decyzyjnych) blok warunkowy (Iszkowski, Maniecki Programowanie w języku BASIC. PWN, Warszawa, 1980) można schematycznie przedstawić ideę funkcjonowania ryzyka czystego w następujący sposób (rys. 2).

Ryzyko spekulatywne (speculative risk) – ryzyko, którego zrealizowanie się jest związane z alternatywą rozłączną postaci: uzyskanie korzyści albo poniesienie straty. Niezrealizowanie się tego ryzyka, to brak straty lub zysku (korzyści). Tak więc mamy tu do czynienia z trzema możliwościami: strata, zysk (korzyści), brak straty i brak zysku. Istnieją pewne sugestie, że tego rodzaju ryzyka są tworzone w sposób sztuczny.

Naturalnym uogólnieniem bloku warunkowego, jaki stosowano przy schemacie funkcjonowania ryzyka czystego, będzie w przypadku ryzyka speku- latywnego rozbudowany blok warunkowy (decyzyjny), uwzględniający opis werbalny idei funkcjonowania wspomnianego ryzyka, tzn. blok z trzema wariantami wyjściowymi (rys. 3).

Typowym przykładem ryzyka spekulatywnego jest ryzyko inwestycyjne, tzn. ryzyko związane z podjęciem decyzji inwestycyjnej. Przystępując do danej inwestycji liczymy się z możliwością tzw. trafienia inwestycji (korzyści) bądź załamania koniunktury i nietrafienia inwestycji (strata). Rezygnacja z przystąpienia do tej inwestycji to brak straty lub brak zysku.

Podział na ryzyka czyste i spekulatywne wprowadzony przez A.H. Mow- bray’a w 1961 r. jest uznawany za główne osiągnięcie ubezpieczeniowej teorii ryzyka. Podział ten znajduje szerokie zastosowanie w praktyce ubezpieczeniowej, ale nie tylko. Jest wykorzystywany także w ekonomii, statystyce, psychologii i badaniach operacyjnych (teoria decyzji). W ubezpieczeniach dominuje pogląd, że tylko ryzyka czyste mogą być objęte ochroną ubezpieczeniową. Jednocześnie wypada wspomnieć, że ryzyka czyste są w więk szym stopniu mierzalne i łatwiej przewidywalne niż ryzyka spekulatywne. Poza tym tylko ryzyka czyste, dzięki temu, że wykazują statystyczną powtarzalność, są kwantyfikowalne w „dużej masie” metodami statystycznymi, a więc stosowanie tych metod nie zniekształca w sposób istotny wyników oceny ryzyka, jeśli jest to ryzyko czyste.

Kryterium podziału – możliwości i różne metody kwantyfikacji (oceny) ryzyka. Ryzyko probabilistyczne – ryzyko, które można ocenić, wykorzystując narzędzia matematyki i statystyki. Wśród ryzyk probabilistycznych wyróżniamy ryzyka aprioryczne – oceniane za pomocą narzędzi matematycznych (metodami matematycznymi) oraz ryzyka statystyczne, przy ocenie których wykorzystujemy narzędzia statystyki (oceniane metodami statystycznymi). Oceny danego ryzyka dokonuje się na podstawie praw i własności opisujących charakterystyczny dla tego ryzyka model matematyczny (ryzyko aprioryczne) lub model statystyczny (ryzyko statystyczne).

Ryzyko estymacyjne – ryzyko, przy którego ocenie stosuje się klasyczną definicję prawdopodobieństwa wyznaczanego na podstawie skończonego niezbyt licznego zbioru obserwacji. W konsekwencji prowadzi to do częstych, znaczących błędów w ocenie ryzyka. Bieżąca ocena danego ryzyka następuje po jego realizacji na podstawie skończonej, niezbyt licznej próby.

Wśród ekspertów ściśle związanych z praktyką ubezpieczeniową panuje zgodny pogląd co do tego, że istota ubezpieczeń (konieczność oceny ryzyka) sprawia, że ryzyka probabilistyczne (aprioryczne i statystyczne) nadają się w pełni do zastosowania w ubezpieczeniowych metodach oceny i są to ryzyka ubezpieczalne, podobnie jak ryzyka czyste.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.